शास्त्रज्ञांना सापडला ‘अमर’ खेकडा

जर एखादी व्यक्ती १०० वर्षे आयुष्य जगली, तर ती एक अद्वितीय अशी आश्चर्यकारक गोष्ट बनते, परंतु अमर खेकडा शोधून काढलेल्या संशोधकांना, असा खेकडा सापडला आहे, ज्याचे वय ९५ दशलक्ष वर्ष ते १०५ दशलक्ष वर्षे आहे. शास्त्रज्ञांनी या खेकड्याला अमर खेकडा म्हटले आहे. आता असे नाही की, खेकडा अजूनही जीवंत आहे, परंतु त्याचा मृतदेह अंबरमध्ये बंद असलेल्या खेकड्याच्या आत कैद आहे आणि पूर्णपणे सुरक्षित आहे. या खेकड्याचे शरीर शोधणे शास्त्रज्ञांसाठी अतिशय रोमांचक अनुभव आहे, कारण याच्या मदतीने ते खेकड्याचा तपशीलवार अभ्यास करू शकतात आणि समुद्री जीवांवर संशोधन केल्यानंतर निष्कर्ष काढू शकतात.
संशोधकांनी शोधून काढलेल्या जुन्या खेकड्याच्या जगात इतकी गुपिते दडलेली आहेत की, शास्त्रज्ञांना त्यात नेहमीच रस असतो. समुद्राचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे शेकडो, हजारो, लाखो आणि लाखो वर्षे जुन्या वस्तू अनेक वेळा सुरक्षित सापडतात. यावेळी शास्त्रज्ञांना एक खेकडा सापडला आहे, ज्याचा मृतदेह करोडो वर्षांपूर्वी अंबरमध्ये कैद करण्यात आला होता. शास्त्रज्ञ या खेकड्याला अमर खेकडा म्हणत आहेत.

हा खेकडा क्रिटेशस काळातील असल्याचे शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे. यावरून खेकड्याचे वय साडेनऊ ते दहा लाख वर्षे असू शकते, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. सायन्स अ‍ॅडव्हान्सेसमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, या अमर खेकड्याला क्रेटासपारा अथानाटा असे नाव देण्यात आले आहे. क्रेट म्हणजे शेल आणि अस्पारा हे ढग आणि पाण्याच्या देवाचे नाव आहे, तर अथनाट म्हणजे अमर आहे.
खेकडा हा पूर्णपणे जलचर प्राणी आहे. हॉवर्ड युनिव्हर्सिटीचे पोस्टडॉक्टरल संशोधक झेवियर लुक यांनी सांगितले की, खेकड्याला दुर्मीळ म्हणण्याचे कारण म्हणजे संशोधकांना अंबरमध्ये कोणताही जलचर प्राणी आढळला नाही. त्यात साप, पक्षी, विंचू, कीटक कैद झाले आहेत. त्यात प्रथमच खेकड्याचा सुरक्षित मृतदेह सापडणे ही मोठी उपलब्धी आहे. झेवियर लुक यांच्या मते, या अनोख्या खेकड्याची लांबी केवळ २ मिलीमीटर आहे आणि त्याचे शरीर पूर्णपणे सुरक्षित आहे. खेकड्याच्या शरीराचा कोणताही भाग गायब नाही किंवा तो विकृत झालेला नाही. हा अमर खेकडा समुद्र आणि स्वच्छ पाण्यातील खेकडा यांच्यातील दुवा असल्याचे शास्त्रज्ञांना वाटते.

शास्त्रज्ञांच्या टीमने त्याचा एक्स-रे केला, ज्याला मायक्रो-सीटी म्हणतात. थ्रीडी मॉडेलमध्ये बनवलेल्या खेकड्याच्या शरीराचा अभ्यास केल्यानंतर असे आढळून आले की, त्याचे पाय आणि कॅरेपेस हे खºया खेकड्यांसारखेच आहेत. अनोमुरा ग्रुपच्या नकली खेकड्यांसारखे नाही. हा खेकडा ब्रॅच्युरा गटातील आहे, जो चालण्यासाठी ४ पाय वापरतो. शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की, वास्तविक आणि बनावट खेकडे पृथ्वीवर ५ वेळा विकसित झाले आहेत. सर्वात जुना खेकडा २०० दशलक्ष वर्षांपूर्वी जुरासिक युगात सापडला होता.

About Sub-Editor

अवश्य वाचा

अग्रलेख : समताधिष्टित राष्ट्राच्या निर्मितीचा पाया

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची आज १३१वी जयंती. यानिमित्ताने देशभर त्यांना अभिवादन होत आहे. संपूर्ण …